# Wat is vendor lock-in bij AI?

Officiële pagina: https://aitje.com/kenniscentrum/wat-is-vendor-lock-in

> Vendor lock-in ontstaat wanneer overstappen van leverancier lastig of duur wordt. Bij AI zit die afhankelijkheid vaak in gegevens, API's, modelgedrag en workflows tegelijk.

### In het kort

Vendor lock-in betekent dat een organisatie zo afhankelijk is van een leverancier dat overstappen moeilijk, duur of tijdrovend wordt. Switching costs zijn de overstapkosten: geld, ontwikkelwerk, opnieuw testen en soms onderbreking van het werk. Lock-in hoeft geen bewuste misleiding te zijn. Hij kan ook groeien doordat een handig platform steeds meer taken overneemt.

### Waar ontstaat afhankelijkheid bij AI?

Niet alleen bij de API-aanroep. Ook prompts, specifieke antwoordformaten, ingebouwde zoekfuncties, opgeslagen bestanden en modelgedrag kunnen leveranciersgebonden worden. Een ander model kan dezelfde technische interface ondersteunen en toch andere antwoorden geven. Daardoor moet je soms niet alleen de koppeling aanpassen, maar ook de hele taak opnieuw beoordelen.

### Een praktisch voorbeeld

Een assistent bewaart documenten in een leveranciersspecifieke zoekomgeving en gebruikt eigen conversatiefuncties van dat platform. Later wil de organisatie van model veranderen. Dan zijn documentexport, indexering, koppelingen en testvragen nodig. Een exportknop voor de oorspronkelijke bestanden is nuttig, maar betekent niet dat alle configuratie en het verwachte gedrag mee verhuizen.

### Hoe kun je overstapkosten beperken?

Bewaar brongegevens in een overdraagbare vorm en leg belangrijke instellingen vast. Houd de modelkoppeling waar mogelijk los van bedrijfslogica. Maak een testverzameling met gewenste resultaten, zodat je een alternatief eerlijk kunt beoordelen. Open protocollen kunnen aansluitingen vereenvoudigen, maar nemen verschillen in modelkwaliteit en platformfuncties niet automatisch weg.

### Is lokaal draaien automatisch vrij van lock-in?

Nee. Ook een eigen installatie kan afhangen van één beheerpartij, hardwareplatform of bijzondere software. Je houdt meer regie wanneer je toegang hebt tot gegevens, configuratie en documentatie en wanneer onderhoud overdraagbaar is. Een open modellicentie kan helpen, maar zonder beheerkennis en een haalbaar migratiepad blijven er afhankelijkheden bestaan.

### Hoe kiest AITJE een passende balans?

Niet iedere afhankelijkheid hoeft te verdwijnen. Een beheerde dienst kan veel werk besparen. Maak wel bewust welke onderdelen je accepteert en welke je vervangbaar wilt houden. Een kleine proef met een tweede model of uitvoeromgeving kan zichtbaar maken hoeveel overstapwerk werkelijk nodig is. Zo beoordeel je keuzevrijheid op mogelijkheden in de praktijk.

## Bronnen

- [CMA — Onderzoek naar concurrentie en overstappen bij clouddiensten](https://www.gov.uk/cma-cases/cloud-services-market-investigation)
- [Rijksoverheid — Visie digitale autonomie en soevereiniteit](https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2025/12/18/bijlage-2-visie-digitale-autonomie-en-soevereiniteit-van-de-overheid)
- [Model Context Protocol — Architectuur en onderdelen](https://modelcontextprotocol.io/docs/learn/architecture)

## Contact

[Neem contact op met AITJE](https://aitje.com/contact) — contact@aitje.com